Es i lan i Aberystwyth dydd Iau i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi gyda dysgwyr a Chymry Cymraeg yn y Ganolfan Addysg Gymunedol, Penparcau. Roedd e’n diwrnod o sesiynau blasu dysgu gydol oes cyfrwng y Gymraeg.

Ar y ffordd lan roedd pawb ar y radio yn sôn am Ddydd Gŵyl Dewi, a welais i blant yn cerdded trwy Aberaeron wedi gwisgo lan mewn gwisg traddodiadol, gyda banerau a chennin Pedr — annwyl.

Wel y peth cyntaf oedd awr a hanner o Gerald Morgan yn sôn am Hanes Ceredigion — gwych!! Mae’n ddiddorol iawn ac — diolch byth — roedd ei Gymraeg yn glir ac yn hawdd i ddilyn. (Ond mae da fi daflen o erifa newydd i gofio.) Mae’n siaradwr ardderchog. Dwedodd e, “Os dych chi’n wneud un peth, edrychwch lan — dyw pobl dim yn edrych lan ar adeiladau, ac mae llawer o bethau i’w gweld” (fel plaques ac yn y blaen). Oes wir.

Amser cinio, ces i fy mlas cyntaf o gawl! Fel arfer, mae’n cael ei wneud gyda cig, ych a fi, ond roedd cawl llysieuol ar gael. Ces i ‘seconds’! Yum. A diolch i Dafydd am siarad gyda fi. (Mae’n annodd mynd i ddigwyddiadau ar mhen fy hun, ond dyna ni, Billy!)

Cawson ni gwpl o ganeuon gan Côr Cyd, ac wedyn es i i gyflwyniad i ysgrifennu creadigol gydag Elin ap Hywel. (Mae Liz ac Elin yn gobeithio rhedeg dosbarth ysgrifennu creadigol gyda dysgwyr yn y dyfodol – syniad hyfryd.)

Dw i wedi clywed am Elin o’r blaen, ac roedd yn rhyfeddol i gweithio gyda hi. Ron i’n swil iawn ac yn poeni am fy Nghymraeg — mae’n dod yn araf iawn i mi pan on i’n ysgrifennu! Ond dyna pam ron ni yno!

Beth bynnag, aethon ni bant gyda’n gilydd i drafod cymeriadau. Yn gyntaf, cawson ni engreifftiau gan Bryan Martin Davies a Kate Roberts (Winni Ffinni Hadog!).

Wedyn ron i’n sgwrsio gyda partner. Roedd fy mhartner Debra yn sôn am ei chwningen fach, a dw i’n gallu ei gweld hi nawr, rheolwr tŷ, gyda coler a thraed gwyn, yn dweud wrth ei morwyn am wneud ei bwyd…

Gwnes i ddarn bach bach am hen ffrind i fi — sa i’n siwr os bydd e’n hapus i weld beth wedais i ar-lein, ond dyma ni…

“A dyma’r felin. Paid rhoi dy ddwylo mewn unrhywbeth! Ac mae’n llithrig yno,” meddai fe. Aeth e rownd y gornel yn gadael cwmwl o fwg gwin coch, yn crafu ei tamaid bach o wallt gwyn. “Arswd y byd! So’r fucking peth yn gweithio nawr! Pa fath o ddiawl…!”
A diflannodd ei trowsus gwlân yn sydyn lan lofft, bant i botsio gyda hen beriaint arall, olewog ac aroglus. Aeth popeth yn ddistaw.

Roedd fy mhen yn llawn dop ar ôl y diwrnod, ac ron i mor flinedig. Ron i mor hapus bod e’n bosib i mi ddeall a defnyddio cymaint o Gymraeg. Dw i’n gwella?!

Roedd e’n diwrnod perffaith i unrhywun oedd yn moyn datblygu hyder yn Gymraeg. Fel dwedodd Debra, y peth gorau i gofio geirfa a syniadau yw i ffeindio a defnyddio pethau sy’n bwysig i chi, sydd ag ystyr i chi. Yn bendant!

Cafodd y diwrnod ei drefnu gan Liz Jones (a llawer mwy o bobl) o’r Ysgol Addysg a Dysgu Gydol Oes, Prifysgol Aberystwyth. Diolch i bawb!